Kunstmatige intelligentie krijgt in hoog tempo een plek binnen de geestelijke gezondheidszorg. De AI Monitor GGZ 2026 laat echter zien dat veel organisaties nog werken aan de voorwaarden die nodig zijn voor duurzame en verantwoorde inzet van AI. De onderzoekers vatten dit samen in een van hun belangrijkste conclusies:“AI-readiness is nog beperkt ontwikkeld.”

Het onderzoek van M&I/Partners werd uitgevoerd onder 25 van de 50 grootste GGZ-organisaties van Nederland en biedt een eerste sectorbreed beeld van de stand van zaken rondom AI.

AI wordt vooral ingezet ter ondersteuning van zorgprofessionals

De monitor laat zien dat AI binnen de GGZ vooral wordt ingezet om zorgprofessionals te ondersteunen. De nadruk ligt daarbij op toepassingen die administratieve werkzaamheden verlichten en de toegang tot informatie verbeteren.

De meest voorkomende toepassingen zijn:

• dossiervoering en verslaglegging (92%);
• gespreksvoorbereiding, bijvoorbeeld het samenvatten van dossiers (64%);
• kennisontsluiting, zoals het doorzoeken van protocollen en richtlijnen (52%).

Toepassingen op het gebied van diagnostiek, prognoses en behandeling komen voor, maar spelen momenteel een beperktere rol binnen de deelnemende organisaties.

Spraakgestuurd rapporteren heeft een enorme vlucht genomen

Een van de meest opvallende uitkomsten uit de monitor is de snelle opkomst van spraakgestuurd rapporteren. Maar liefst 98% van de deelnemende GGZ-organisaties is hiermee bezig. Organisaties bevinden zich daarbij in verschillende fases, van verkenning en pilot tot implementatie en opschaling.

Volgens de onderzoekers vormt spraakgestuurd rapporteren voor veel organisaties de eerste grootschalige AI-toepassing in de dagelijkse praktijk.

AI-strategie en beleid zijn vaak nog in ontwikkeling

Veel organisaties werken ondertussen aan de organisatorische kant van AI.

Een kwart van de deelnemende organisaties beschikt over een vastgestelde AI-visie en -strategie. Bij bijna twee derde is deze nog in ontwikkeling. Daarnaast heeft 68% AI-beleid vastgesteld en geeft 28% aan hiermee bezig te zijn.

De aandacht gaat daarbij onder meer uit naar:

• verantwoord gebruik van AI;
• privacy en informatiebeveiliging;
• AI-geletterdheid;
• governance;
• wet- en regelgeving.

Veel aandacht voor AI-geletterdheid

GGZ-organisaties investeren actief in het vergroten van de AI-kennis en -vaardigheden van medewerkers.

De meest genoemde maatregelen zijn:

• interne communicatie en bewustwording (76%);
• beleid en richtlijnen (72%);
• e-learning en online cursussen (60%);
• specifieke scholing per AI-toepassing (60%);
• workshops, trainingen en symposia (40%).

Tegelijkertijd blijft kennis en deskundigheid een belangrijk aandachtspunt. Veertig procent van de organisaties noemt dit als een van de belangrijkste prioriteiten voor de komende periode.

AI-readiness blijft een aandachtspunt

De monitor laat zien dat de ontwikkeling van AI-readiness achterblijft bij de aandacht die organisaties aan AI besteden.

Geen enkel onderdeel van AI-readiness wordt door meer dan een derde van de organisaties als grotendeels of volledig op orde beschouwd. Ook geeft geen enkele organisatie aan dat alle onderzochte onderdelen van AI-readiness grotendeels of volledig op orde zijn.

De relatief sterkst ontwikkelde onderdelen zijn:

• technische (data-)infrastructuur;
• AI-visie en -strategie;
• datamanagement, datagovernance en databeschikbaarheid.

De grootste uitdagingen liggen volgens de deelnemende organisaties bij:

• transformatievermogen voor de implementatie van AI;
• AI-bewustzijn, kennis en ervaring van medewerkers;
• financiële ruimte.

Verantwoord gebruik staat bovenaan de agenda

Wanneer organisaties wordt gevraagd naar hun belangrijkste aandachtspunten, staat verantwoord gebruik van AI bovenaan. Daarna volgen kennis en deskundigheid en de integratie van AI in werkprocessen.

De onderzoekers concluderen dan ook dat de uitdagingen rondom AI binnen de GGZ vooral organisatorisch van aard zijn en minder in de technologie zelf zitten.

Voor organisaties die werken aan digitale transformatie betekent dit dat investeren in technologie alleen niet voldoende is. Beleid, governance, kennisontwikkeling en ondersteuning van medewerkers blijven belangrijke voorwaarden voor succesvolle toepassing van AI.

Bron

Dit artikel is gebaseerd op de AI Monitor GGZ 2026 van M&I/Partners, opgesteld door Marina Pol en Wouter Gude. Voor het onderzoek namen 25 van de 50 grootste GGZ-organisaties van Nederland deel.