De mogelijkheden van kunstmatige intelligentie (AI) in de zorg worden vaak gepresenteerd als indrukwekkend en veelbelovend. Maar een rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) laat zien dat succesvolle inzet van AI niet begint bij technologie, maar bij mensen, processen en vaardigheden.
Het rapport ‘Bridging theory and practice – implementation insights on artificial intelligence in health care’ beschrijft elf praktijkvoorbeelden uit verschillende Europese landen. Daaruit blijkt dat AI zorgorganisaties kan helpen bij het verbeteren van diagnostiek, het verminderen van administratieve lasten en het slimmer inzetten van personeel. Maar minstens zo belangrijk is de vraag: weten zorgprofessionals hoe ze verantwoord met AI moeten werken?
AI werkt alleen als mensen ermee kunnen werken
Een opvallende conclusie uit het rapport is dat technische kwaliteit alleen niet voldoende is. Organisaties die succes boekten met AI investeerden vooral in scholing, begeleiding en draagvlak onder medewerkers. Zorgprofessionals moesten leren wat AI wel en niet kan, hoe zij uitkomsten moeten beoordelen en wanneer menselijk oordeel leidend blijft.
In meerdere praktijkvoorbeelden bleek dat verkeerde verwachtingen een risico vormen. Sommige gebruikers verwachtten dat AI volledig zelfstandig beslissingen zou nemen, terwijl de systemen bedoeld waren als ondersteuning. Daarom blijkt AI-geletterdheid een cruciale voorwaarde voor verantwoord gebruik.
Digitale vaardigheden worden een basisvoorwaarde
De WHO roept landen en zorgorganisaties op om structureel te investeren in AI-geletterdheid en training van zorgprofessionals. Volgens het rapport is dit zelfs één van de belangrijkste voorwaarden voor succesvolle invoering van AI. Medewerkers moeten niet alleen leren werken met nieuwe toepassingen, maar ook begrijpen hoe AI tot resultaten komt, welke risico’s er zijn en hoe zij kritisch kunnen blijven.
In de aanbevelingen noemt de WHO expliciet het opbouwen van AI-kennis bij zorgmedewerkers en leidinggevenden als een van de eerste stappen die organisaties zouden moeten zetten.
Deze conclusie sluit bovendien naadloos aan bij de resultaten uit ons eigen onderzoek naar AI-geletterdheid in de zorg. Ook daarin komt naar voren dat zorgmedewerkers behoefte hebben aan kennis, vaardigheden en begeleiding om AI op een verantwoorde manier te kunnen inzetten. Lees meer over de resultaten van het onderzoek: AI-geletterd | Het onderzoek.
Vertrouwen, transparantie en kritisch denken
Het rapport benadrukt daarnaast het belang van transparantie en ethiek. Zorgprofessionals moeten kunnen begrijpen wanneer ze met AI werken, welke gegevens worden gebruikt en hoe beslissingen tot stand komen. Ook moeten organisaties aandacht besteden aan privacy, veiligheid en mogelijke vooroordelen in systemen.
Dat vraagt om nieuwe competenties. Net zoals digitale vaardigheden de afgelopen jaren steeds belangrijker zijn geworden, zal AI-geletterdheid een vaste plek krijgen binnen het dagelijkse werk van zorgprofessionals.
Wat betekent dit voor de zorg?
De belangrijkste boodschap uit het WHO-rapport is misschien wel dat AI geen vervanging is van zorgprofessionals. Integendeel. Succesvolle toepassingen ontstaan juist wanneer technologie en menselijke expertise elkaar versterken. AI kan ondersteunen, signaleren en analyseren, maar mensen blijven verantwoordelijk voor het interpreteren, beoordelen en toepassen van de uitkomsten.
Voor zorgorganisaties betekent dit dat investeren in AI niet alleen gaat over software en systemen. Het gaat minstens zo veel over leren, oefenen en het ontwikkelen van de vaardigheden die nodig zijn om verantwoord met AI om te gaan.
Aan de slag met AI-geletterdheid
Wilt u als organisatie werken aan de AI-geletterdheid van medewerkers? Dan is het belangrijk om niet alleen aandacht te besteden aan technologie, maar ook aan kennisontwikkeling, bewustwording en praktische toepassing in de dagelijkse zorgpraktijk.
Het Zorgbreed Platform AI-geletterd ondersteunt zorgorganisaties hierbij met kennis, inspiratie en praktische handvatten. Kijk voor meer informatie op www.aigeletterdindezorg.nl.
Download het rapport
Geïnteresseerd in de praktijkvoorbeelden en aanbevelingen van de WHO?