“We willen eerst weten waar medewerkers staan.” Met die gedachte gebruikte VieCuri Medisch Centrum het onderzoek naar AI-geletterdheid als startpunt voor een bredere aanpak rond AI. De resultaten van 221 zorgprofessionals binnen de organisatie hielpen niet alleen bij het vormgeven van scholing, maar lieten ook zien waar kennis, vertrouwen en aandachtspunten liggen.

Een nieuwe rol rond datagedreven werken en AI

Kyra Theunissen werkt bij VieCuri Medisch Centrum als adviseur datagedreven werken en AI. Vanuit de afdeling Data houdt zij zich onder leiding van Maud de Klerk, manager afdeling Data en strategisch eigenaar van AI, bezig met beleid, richtlijnen en de beoordeling van AI-toepassingen. Daarnaast werken zij samen met de afdeling Opleiden aan AI-geletterdheid binnen de organisatie. Ook zijn ze actief in verschillende regionale en landelijke samenwerkingen rond AI en datagedreven werken waaronder de Health AI en Data Alliantie Limburg.

Haar functie kwam voort uit werk dat enkele jaren geleden begon binnen afdeling Data in de ontwikkeling van datagedreven werken, geleid door Maud de Klerk. Van daaruit groeide ook de aandacht voor AI. Inmiddels worden strategische keuzes rondom AI binnen verschillende overleggroepen besproken en werkt Kyra samen met onder meer ICT, innovatie en projecten, inkoop en opleidingen aan de verdere ontwikkeling van AI binnen het ziekenhuis.

Eerst inzicht, daarna scholing

Anderhalf jaar geleden publiceerde het ziekenhuis al een richtlijn voor het gebruik van AI-chatbots. Daarnaast werd gewerkt aan beleid, opleidingsmateriaal en andere randvoorwaarden om AI veilig binnen de organisatie te introduceren.

Toch werd besloten om de vragenlijst eerst als nulmeting in te zetten.
“Wij wilden de vragenlijst gebruiken als nulmeting voor AI-geletterdheid binnen onze organisatie, zodat we later opnieuw kunnen meten en kunnen kijken of het opleidingsaanbod heeft bijgedragen.”

De uitkomsten gebruikte het ziekenhuis vervolgens om te toetsen of het geplande opleidingsaanbod aansloot bij de behoeften van medewerkers. Daarbij bleek dat de voorkeuren van medewerkers goed overeenkomen met wat al in voorbereiding was.

221 deelnemers via een brede interne campagne

Aan het onderzoek deden 221 zorgprofessionals mee. Het hoge aantal deelnemers zag Kyra als een bevestiging van de betrokkenheid binnen de organisatie. En die cijfers zijn belangrijk en weerspiegelen ook het brede draagvlak binnen VieCuri: “Als je geen steun krijgt van de raad van bestuur, dan kun je roepen wat je wil, maar dan komt er niks door.”

De uitnodiging werd verspreid via nieuwsbrieven, teamleiders, verpleegkundige netwerken, arts-assistenten, medisch specialisten en de interne startpagina. Daarbij werd steeds toegelicht waarom deelname belangrijk was voor het ziekenhuis.
“Het laat zien dat er een grote bereidheid is om hierover mee te denken en daar een mening over te geven.”

Het onderzoek richtte zich oorspronkelijk op medewerkers met direct patiëntencontact. De organisatie wil de vragenlijst ook nog aanbieden aan medewerkers zonder direct patiëntencontact om een breder beeld van de organisatie te krijgen.

Veel vertrouwen in AI

De resultaten lieten zien dat er binnen de organisatie weinig weerstand bestaat tegen AI. Wat Kyra vooral opviel, was de grote bereidheid van medewerkers om meer over AI te leren.

Uit de resultaten bleek dat 69 procent van de zorgprofessionals AI ziet als een waardevolle toevoeging aan de zorg. Daarnaast verwacht 65 procent kwaliteitsverbetering door AI-toepassingen.
Voor Kyra bevestigden de resultaten dat de organisatie medewerkers niet eerst hoeft te overtuigen van het belang van AI. Die belangstelling is er al.

Leren op een manier die aansluit bij de praktijk

De leerbehoefte van medewerkers kwam duidelijk naar voren uit de resultaten. E-learning was de meest genoemde voorkeur voor scholing, gevolgd door praktische workshops en cursussen.
Daar sluit het leertraject van het ziekenhuis op aan. Er komen AI-animaties die binnen het STZ-verband gezamenlijk zijn ingekocht, een infographic over het gebruik van AI-chatbots en workshops over veilig gebruik van AI. Daarnaast wordt gewerkt aan aanvullend lesmateriaal over prompting dat voortkomt uit praktijkgerichte use cases binnen het ziekenhuis.

Op termijn wil de organisatie dat alle medewerkers die met AI-toepassingen werken beschikken over dezelfde basiskennis. Daarom wordt gewerkt aan een basisopleiding AI-geletterdheid voor zorgmedewerkers.

Kritisch blijven denken

Een positieve uitkomst van het onderzoek was de manier waarop medewerkers omgaan met AI-adviezen van een chatbot. In een scenario waarin een AI-advies inging tegen het professionele oordeel van de medewerker, gaf niemand aan het advies zomaar op te volgen. Medewerkers kozen ervoor om de onderbouwing te controleren of te overleggen met collega’s.

“Niemand neemt zomaar het advies over als het ingaat tegen het eigen professionele oordeel.”
Voor Kyra onderstreept dat dat zorgprofessionals hun eigen expertise centraal blijven stellen wanneer zij met AI werken.

Niet tussen de soep en de patatten door

Niet alle uitkomsten waren even vanzelfsprekend. In de resultaten zag Kyra dat medewerkers AI gemakkelijk herkennen in toepassingen zoals chatbots en taalmodellen. Bij minder zichtbare toepassingen, zoals bijvoorbeeld automatische afspraakherinneringen, bleek dat lastiger te zien.

Voor Kyra was dit een van de belangrijkste aandachtspunten die uit de resultaten naar voren kwamen. Medewerkers kunnen alleen kritisch omgaan met AI wanneer zij ook herkennen waar AI wordt toegepast. Het onderzoek maakte zichtbaar dat daar nog kennisontwikkeling mogelijk is.

Ook kreeg de organisatie terug dat het invullen van de vragenlijst soms best uitdagend was. Vragen over onderwerpen zoals ‘bias’ vroegen van sommige deelnemers meer kennis en inspanning.
Maar daar zag Kyra ook de waarde van de vragenlijst. “Ik denk dat het juist goed is dat er serieus mee om is gegaan en dat het niet even tussen de soep en de patatten door is gebeurd.”

De vragenlijst leverde niet alleen inzicht op in het huidige kennisniveau, maar hielp ook bij het bepalen van de vervolgstappen. Voor VieCuri vormt de nulmeting de basis voor verdere scholing, communicatie en de uitbreiding van het onderzoek naar medewerkers zonder direct patiëntencontact.

Extra informatie over samenwerkingen:
Health AI & Data Alliantie: samenwerkingsverband tussen de vijf Limburgse ziekenhuizen (MUMC+, Zuyderland, VieCuri, Laurentius en SJG Weert), Maastro Clinic en de Brightlands Smart Services Campus. Doel is om toe te werken naar een door AI-ondersteunde zorgsector met 3 speerpunten: AI-Readiness (beleid & AI-geletterdheid), Regionale Databeschikbaarheid, en gezamelijk AI-toepassingen opschalen.

Samenwerking Topklinische Ziekenhuizen (STZ): Kyra is mede-voorzitter van het STZ AI-netwerk. Binnen dit netwerk wordt gewerkt aan een opleidingsplan en is er een gezamenlijke inkoop gedaan van AI-animaties.

Care for AI Readiness Acquiring Insights (CARAI): Learning community met zorgorganisaties, kennisinstellingen en technologiepartners waarin medewerkers van verschillende zorginstellingen deelnemen aan workshops in het kader van AI-geletterdheid. De resultaten van deze workshops worden daarnaast gebruikt om opleidingsmateriaal te maken die verspreid kunnen worden onder alle partners om zorgmedewerkers AI-vaardig te maken.